انتخابات ریاست جمهوری دوره های قبل در ایران همواره صحنه تبادل اطلاعات و نقدها بوده است. در آن دوران آنچه اهمیت داشت عملکرد دولت در سایه نقد کاندیداها بود. رئیس جمهور وقت هم (اگر کاندیدای دور دوم بود) به دفاع از عملکرد خود می پرداخت و در آن اثنا آماری هم (بدون غلو) بر مبنای وضعیت موجود ارائه می کرد.

به همین خاطر است که در دوره های قبل کمتر آماری که از سوی دولت وقت ارائه می شد مورد نقد قرار می گرفت. اما در این دوره به نظر می آید وضعیت برعکس شده است یعنی آنچه بیش از همه مورد نقد قرار می گیرد- جدا از موضع گیری های سیاسی- آمار دولت است و آنچه بیش از همه خدشه پذیر می شود عملکرد دولت است، این هم به آن برمی گردد که کارشناسان تطبیق آمارهای ارائه شده از سوی دولت و رئیس آن را با برآیند و وضع موجود به سختی قابل قبول می دانند که البته بخش هایی از آن هم به سابقه دولت و رئیس آن در پوشاندن واقعیت های موجود (مانند گرانی) برمی گردد.از این رو است که آمارهای اقتصادی دولت پاشنه آشیل آن است و لذا دولت نهم برای پوشاندن معایب موجود خود مجبور به ارائه آمارهای دیگری است. نمونه بارز این نکته را می توان در سخنان انتخاباتی محمود احمدی نژاد در سیمای یک دوشنبه شب دید.

ثبت اختراعات
محمود احمدی نژاد در سخنان خود آمار اختراعات به ثبت رسیده در دولت نهم را بیش از 20 هزار مورد عنوان کرد که حدود 5/4 برابر پس از انقلاب تا سال 84 بوده است. البته پیش از آنکه احمدی نژاد این آمار را بدهد، معاون اول وی یعنی دکتر پرویز داودی هم این آمار را داده بود و میزان ثبت اختراعات را 24 هزار فقره اظهار کرده بود. یعنی به طور متوسط سالی شش هزار و روزی 4/16 فقره. حال اینکه این رشد خارق العاده با توجه به بازنشسته کردن استادان مجرب و برخورد با دانشجویان چگونه محقق شده جای بررسی دارد. اما گزارش های بین المللی (wipo) در این خصوص حاکی از آن است که تقاضای ثبت اختراعات از سوی ایران برای سال 2006 (سال 1385) که آقایان رئیس جمهور و معاون اول وی شش هزار فقره می دانند 25 اختراع بوده که چهار مورد آن به ثبت رسیده و در سال 2007 (1386) به سه عدد رسید.

تولید سه برابری نفت
رئیس دولت نهم در ادامه سخنانش با ملت ایران آمار تعجب آوری از تولید نفت در چهار سال اخیر ارائه کرد. به گفته وی تولید نفت ایران نیز در دولت نهم به بیش از سه برابر بالاترین مقدار تولید در دولت های قبل رسید. این جملات روز گذشته عیناً در سایت اطلاع رسانی دولت به اشتباه ذکر شد چون اگر اشتباه نبود باید ایران در حال حاضر 12 میلیون بشکه نفت در روز تولید می کرد در حالی که تولید نفت ایران از چهار میلیون بشکه در روز در سال 84 به چهار میلیون و 330 هزار بشکه در روز رسید. او همچنین به میزان تولید پتروشیمی نیز اشاره و آن را 48 میلیون تن در سال عنوان کرد در حالی که این رقم ظرفیت تولید پتروشیمی است و میزان تولید قابل فروش پتروشیمی در حال حاضر و در حالت خوشبینانه مابین 25 تا 28 میلیون تن در سال است.

محمود احمدی نژاد که طی 10 روز گذشته چندین بار میزان سرمایه گذاری در صنعت نفت را 66 میلیارد دلار ذکر کرد شب دوشنبه یک بار دیگر این گونه گفت؛ «در طول چهار سال، ما شاهد بیش از 66 میلیارد دلار سرمایه گذاری و 70 میلیادر دلار قرارداد جدید نفتی هستیم در حالی که طی چهار سال گذشته به جرات می توان گفت تنها یک قرارداد رسمی آن هم با مالزی برای میادین گلشن و فردوس امضا شد. مهم ترین دستاورد این دولت خروج شرکت های بزرگ شل، توتال، رپسول و... از پروژه های نفتی ایران بود و حتی مسوولان و مدیران نفت از ذکر آمار سرمایه گذاری در پروژه های صنعت نفت عاجزند. وقتی از مدیرعامل سازمان منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس در مورد میزان سرمایه گذاری در این منطقه پرسیده شد، او تنها سکوت کرد و جوابی نداد و وزیر نفت نیز هیچ گاه به صورت روشن به جزییات این 66 میلیارد دلار اشاره نکرد. اگر ایران طی چهار سال گذشته 66 میلیارد دلار سرمایه گذاری در صنعت نفت انجام می داد اینک پروژه های صنعت نفت به گفته مدیران ارشد این صنعت با کمبود سرمایه مواجه نبودند.

فولاد
رئیس جمهوری در بخش دیگری از سخنانش درباره صنعت فولاد گفت؛ طی 50 سال از شروع صنعت فولاد در ایران ظرفیت تولید10 میلیون تن بود که اکنون این میزان به 7/17 میلیون تن رسیده و 70 درصد رشد داشته است. این در حالی است که بر اساس آمارهای رسمی، دولت نهم ظرفیت فولاد خام کشور را با ظرفیت 9/11 میلیون تن تحویل گرفته اما تاکنون نتوانسته تولید فولاد خام را به این ظرفیت ایجاد شده برساند. آمارهایی که توسط وزارت صنایع و معادن منتشر شده نشان می دهد تولید فولاد خام در سال گذشته کمتر از 5/10 میلیون تن بود و تا رسیدن به ظرفیتی که در دولت قبل ایجاد شده بود، 4/1 میلیون تن فاصله دارد. از سویی معیار سنجش میزان تولید فولاد در همه جای دنیا فقط «فولاد خام» است که در دولت نهم با توجه به تولید 8/9 میلیون تن در دولت گذشته کمتر از 700 هزار تن به میزان تولید فولاد خام کشور افزوده شده است. این میزان تولید نیز به خاطر افزایش تولید در واحدهای فولادسازی موجود بوده و هیچ طرح جدیدی در بخش تولید فولاد خام به بهره برداری نرسیده است. طرح های شهید خرازی، فولاد مبارکه و توازن ذوب آهن نمونه بارز این طرح هاست که با بهره برداری از آنها 8/2 میلیون تن به ظرفیت تولید فولاد خام کشور اضافه خواهد شد اما تاکنون این طرح ها به بهره برداری نرسیده است. رئیس جمهوری اعلام کرد ظرفیت تولید فولاد در کشور به 7/17 میلیون تن رسیده و 7/7 میلیون تن ظرفیت سازی شده است. بررسی طرح های فولادسازی نشان می دهد ظرفیت سازی برای تولید فولاد خام 8/2 میلیون تن در استان اصفهان است که مطالعات آنها از دولت قبل شروع شده است. سایر کارخانه های فولادی که به بهره برداری رسیده اند کارخانه هایی هستند که محصولات فولادی تولید می کنند. به عبارتی فولاد خام را به عنوان ماده اولیه وارد خط تولید کرده و محصولات فولادی را به تولید می رسانند. بنابراین ساخت این کارخانه ها به معنای افزایش تولید فولاد خام نیست. تولید کننده فولاد خام کارخانه یی است که سنگ آهن یا آهن قراضه را به عنوان ماده اولیه مورد استفاده قرار می دهد و فولاد خامی را که به تولید می رساند در اختیار کارخانه های سازنده محصولات فولادی قرار می دهد. حال ممکن است یک کارخانه این فولاد را به تیر آهن تبدیل کند یا از آن ورق های فولادی بسازد. پس عدد 7/17 میلیون تنی را که رئیس جمهوری اعلام کرده مجموع ظرفیت تولید فولاد خام و محصولات فولادی است که بر اساس استانداردهای جهانی این گونه جمع زدن اشتباهی است که نباید دولتمردان آن را مرتکب شوند. از سویی قرار بود تا پایان برنامه چهارم توسعه ظرفیت فولاد خام کشور به رقم 24 میلیون تن برسد که در فاصله 9 ماه مانده به پایان این برنامه کشور در ظرفیت سازی فولاد حدود 3/6 میلیون تن از برنامه عقب است.

سیمان
احمدی نژاد همچنین درباره تولید سیمان در کشور گفت ظرفیت تولید سیمان قبل از دولت نهم 34 میلیون تن بود که امروز به 64 میلیون تن رسیده است. آمارهای موجود و اسناد وزارت صنایع و معادن نشان می دهد تا پایان خرداد 1384 ساخت 51 طرح جدید تولید سیمان با ظرفیت حدود 50 میلیون تن در سال در بانک ها تصویب شده تا 1350 میلیون دلار از محل حساب ذخیره ارزی به صنعت سیمان اختصاص یابد. اما این طرح ها در دولت نهم به موقع گشایش اعتبار نشد و اگر این کار صورت می گرفت تا پایان امسال ظرفیت سیمان کشور باید به 70 میلیون تن در سال می رسید.

آلومینیوم
رئیس دولت نهم درباره تولید آلومینیوم گفت؛ ظرفیت آلومینیوم کشور 218 هزار تن بوده که در دولت نهم به 457 هزار تن رسیده است. از آنجا که آلومینیوم از جمله صنایع انرژی بر کشور است بهتر است با توجه به کمبود سنگ معدن مورد نیاز برای تولید این فلز در کشور، طرح های توسعه آلومینیوم در شهرهای ساحلی خلیج فارس اجرا شود. بر همین اساس منطقه ویژه صنایع معدنی و فلزات خلیج فارس در زمان دولت سازندگی ایجاد و در دولت اصلاحات نیز سرمایه گذاری های زیادی برای توسعه آن صورت گرفت. ساخت و بهره برداری از کارخانه آلومینیوم المهدی در دولت های قبلی پلت فورمی ایجاد کرد که تا چند دهه بی اهمیتی به توسعه این صنعت جبران شود. در دولت اصلاحات نیز مطالعات اولیه برای ایجاد طرح توسعه المهدی با عنوان آلومینیوم «هرمز آل» آغاز شد که در دولت نهم این طرح ادامه یافت اما تاکنون آماده بهره برداری نشده است به عبارت دیگر ظرفیت تولید آلومینیوم کشور در حال حاضر همان 218 هزار تن است و واحدهای جدید در حال احداث هستند و عملیات اجرایی آنها هنوز به پایان نرسیده است. واحد جدید آلومینیوم اراک در حالی ساخته شده که بخش زیادی از دیگ های تولید آلومینیوم واحد قدیمی از خط تولید خارج شده اند. در دولت های قبلی مذاکراتی برای تامین سنگ معدن مورد نیاز با کشور کنیا شد که این طرح در دولت نهم مسکوت ماند و به نتیجه یی نرسیده است.

مس
کاندیدای دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در ادامه این برنامه تلویزیونی گفت؛ میزان تولید مس از 178 هزار تن به 260 هزارتن رسیده و در مجموع کارخانه های ما در آرامش به سر می برند. احمدی نژاد در حالی این سخنان را به زبان آورده که عملیات اجرایی برای بهره برداری از مس سرچشمه در کرمان پیش از پیروزی انقلاب آغاز و پس از انقلاب نیز کارخانه آن تکمیل و راه اندازی شد. مطالعه و اجرای «احداث و توسعه» کارخانه مس سرچشمه، کارخانه تغلیظ سرچشمه، کارخانه تغلیظ مس میدوک، کارخانه تغلیظ مس سونگون از دولت خاتمی آغاز و در سال 1383 با حضور رئیس جمهوری سابق کشورمان به بهره برداری رسید. طرح مس سونگون نیز که در دولت سازندگی عملیات آن آغاز شد با سرمایه گذاری 500 میلیارد تومان از دولت اصلاحات آغاز شد و در ابتدای دولت نهم به بهره برداری رسید. این آخرین پروژه بزرگی بود که در صنعت مس کشور به بهره برداری رسید و تاکنون معدن و ذخیره جدیدی از مس در دولت نهم مورد بهره برداری قرار نگرفته است.

---

به رغم موارد گفته شده هنوز مسائل بسیار زیادی است که احمدی نژاد و دولت نهم باید پاسخگوی آن باشند. مسائلی از قبیل چرا نرخ تورم که در پایان دولت هشتم به سمت کاهش بود و حدود 12 درصد شده بود به 25 درصد رسید، چرا تعریف نرخ بیکاری در دولت نهم به طریقی تغییر کرد که این نرخ نسبت به گذشته کاهنده نشان دهد؟ این در حالی است که بنا بر آمارهای به دست آمده متقاضیان بیمه بیکاری (که یکی از شاخص های مهم بیکاری و بنگاه های بحران زده است) افزایش شدیدی داشته است. کدام طرح یا پروژه در دولت نهم شروع و به پایان رسیده، چرا و به چه بهایی مجموع واردات ایران به بیش از 250 میلیارد دلار رسیده است و... از جمله سوالاتی است که رئیس دولت باید پاسخگوی آن باشد.